«خانه‌های اجتماعی» به سرنوشت خانه‌ریز دچار نشود!

خشایار باقرپور درباره طرح ایده «خانه‌های اجتماعی» که اخیرا توسط علیرضا زاکانی – شهردار تهران – مطرح شده اظهار کرد: ابتدا باید از عملکرد شهرداری تهران در ساماندهی آسیب‌دیدگان جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه قدردانی کنم. اما در حوزه مسکن و طرح‌هایی مثل خانه‌های اجتماعی، بافت‌های فرسوده، خانه‌ریز و سایر برنامه‌های شهرداری باید گفت: رسالت اصلی این نهاد تسهیل‌گری برای تولید مسکن توسط بخش‌های دیگر است، نه ورود مستقیم به تصدی‌گری در این حوزه.

وی افزود: به اعتقاد من اگر شهرداری به جای ورود مستقیم به اجرای طرح‌های مسکن، بر رفع موانع تولید و همسو کردن شرایط اقتصادی با فعالیت بخش‌های مختلف تمرکز کند، می‌تواند اثربخشی بیشتری داشته باشد.

صدور پروانه ساختمانی بیش از یک سال زمان می‌برد

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های شهر تهران با اشاره به مشکلات ساختاری دستگاه‌های دولتی و شهرداری‌ها افزود: این مجموعه‌ها با کندی فرآیندها مواجه‌اند و با وجود وعده‌های مطرح شده برای تسریع صدور پروانه‌های ساختمانی، هنوز تغییر محسوسی در این زمینه ایجاد نشده است.

باقرپور با انتقاد از طولانی بودن فرآیند صدور پروانه ساختمانی در تهران تصریح کرد: پیش‌تر وعده‌هایی درباره کاهش زمان صدور پروانه مطرح شده بود، اما همچنان این فرآیند بیش از یک سال طول می‌کشد. انتظار نداریم صدور پروانه ساختمانی یک‌هفته‌ای انجام شود، اما دست‌کم باید فرآیندی تعریف شود که این زمان به حدود سه ماه کاهش یابد.

وی ادامه داد: یکی از عوامل مهم خروج سازندگان از چرخه تولید مسکن، نداشتن توجیه اقتصادی است. در شرایط تورمی کنونی، زمانی که یک پروژه ساختمانی پس از طی مراحل اداری به مرحله اجرا می‌رسد، شاخص‌های اقتصادی و هزینه‌های ساخت نسبت به زمان آغاز فرآیند تغییر کرده‌اند. این موضوع یکی از دلایل مهم خروج تولیدکنندگان از بازار مسکن است.

طرح «خانه‌ریز» دچار بورس‌بازی شد

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های شهر تهران با انتقاد از طرح «خانه‌ریز» شهرداری تهران گفت: به اعتقاد من این طرح نیز خروجی مؤثری برای مردم نداشته است. در مقطعی، سامانه مربوط به این طرح برای حدود یک ساعت و نیم فعال شد و پس از آن شاهد طرح ارقامی با افزایش حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدی در بازار ثانویه بودیم.

باقرپور افزود: پیش‌تر درباره پیامدهای چنین اقداماتی هشدار داده بودیم و معتقد بودیم طرح‌هایی از این جنس، مشابه برخی برنامه‌های مطرح‌شده برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری در بورس و فرابورس، ممکن است بدون ایجاد ظرفیت واقعی برای تولید مسکن به افزایش قیمت‌ها بینجامد. امیدواریم طرح «خانه‌های اجتماعی» به سرنوشت طرح‌هایی که خروجی قابل توجهی برای خانه‌دار کردن مردم نداشته یا از روی کاغذ فراتر نرفته است دچار نشود.

وی با اشاره به عرضه اولیه واحدهای مرتبط با این طرح با قیمت حدود ۲۱۵ میلیون تومان برای هر مترمربع اظهار کرد: تنها حدود یک ساعت و نیم پس از باز شدن سامانه، امکان عرضه از طریق آن متوقف شد؛ با این حال، حدود دو ساعت بعد، همان واحدها در بازار ثانویه با قیمت‌هایی در حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان مطرح شدند.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های عمرانی شهر تهران ادامه داد: مشخص نیست چه افرادی این واحدها را خریداری کرده‌اند، اما آنچه مشاهده شد، عرضه مجدد همان محصول در بازار ثانویه پس از توقف عرضه اولیه بود؛ آن هم در شرایطی که در فاصله زمانی کوتاه، تغییر محسوسی در وضعیت فیزیکی و اجرایی پروژه ایجاد نشده بود.

باقرپور با تاکید بر اینکه ارزیابی طرح‌های مسکن باید بر اساس نتایج عملیاتی آنها صورت گیرد، گفت: از زمان مطرح شدن این طرح تاکنون خروجی ملموسی که بتوان آن را به‌عنوان دستاوردی برای مردم معرفی کرد، مشاهده نشده است.

تحول محسوسی در بافت‌های فرسوده رخ نداده است

وی همچنین با انتقاد از عملکرد شهرداری تهران در زمینه نوسازی بافت‌های فرسوده اظهار کرد: سال‌هاست موضوع نوسازی بافت‌های فرسوده مطرح می‌شود، اما نه منابع مالی مورد نیاز به‌طور مؤثر در این حوزه تامین شده و نه می‌توان نمونه‌های چشمگیری از احیای کامل یک بافت فرسوده در تهران معرفی کرد.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های شهر تهران تاکید کرد: انتظار ما این نیست که شهرداری خودش متصدی ساخت‌وساز شود؛ بلکه انتظار داریم شرایطی فراهم کند تا فعالان اقتصادی و سازندگان برای ورود به این حوزه انگیزه داشته باشند و بتوانند پروژه‌های نوسازی را اجرا کنند.

باقرپور با اشاره به طرح‌های مختلف شهرداری تهران در حوزه مسکن، از جمله طرح‌های مرتبط با نهضت ملی مسکن، خانه‌ریز و نوسازی بافت‌های فرسوده، گفت: به اعتقاد من، این اقدامات تاکنون دستاورد ملموسی برای مردم نداشته‌اند و ادامه این رویکرد نیز نمی‌تواند به حل مؤثر مشکلات مسکن منجر شود.

وی خاطرنشان کرد: شهرداری تهران اگر قصد دارد طرح «خانه های اجتماعی» را نیز در دستور کار قرار دهد باید به جای تمرکز بر اجرای مستقیم طرح‌های مسکن، اصلاح فرآیندهای داخلی، کاهش زمان صدور پروانه‌های ساختمانی، رفع موانع تولید و تسهیل‌گری برای ورود بخش خصوصی را در اولویت قرار دهد. تمرکز بر این وظایف می‌تواند زمینه‌ساز اتفاقات مؤثرتری در حوزه مسکن باشد.

بنابراین گزارش به تازگی علیرضا زاکانی، شهردار تهران با بیان اینکه شهرداری ایفای نقش مؤثرتری در بازار مسکن را دنبال می‌کند گفته است: بخشی از این برنامه به ورود شهرداری به حوزه اجاره‌داری حرفه‌ای اختصاص دارد. همچنین ایجاد خانه‌های اجتماعی برای زوج‌های جوان و افرادی که توان مالی کافی برای تأمین مسکن ندارند، در دستور کار قرار گرفته است.