خلط ۲ مفهوم در آمار مسکن؛ دوره دسترسی با دوره انتظار تفاوت دارد

موضوع خانه‌دار شدن و زمان موردنیاز برای تأمین هزینه خرید مسکن، همواره یکی از محورهای بحث درباره وضعیت بازار مسکن بوده است.

در این میان اعداد و ارقام مختلفی از سوی مسئولان، نمایندگان مجلس و برخی کارشناسان درباره زمان موردنیاز خانوارها برای خرید خانه مطرح می‌شود. اعدادی که گاهی فاصله قابل توجهی با یکدیگر دارند.

علی ربیعی دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور بهمن‌ماه سال ۱۴۰۳ از رسیدن دوره انتظار برای خانه‌دار شدن مردم به ۱۰۰ سال خبر داده بود. پس از آن نیز اظهارنظرهای دیگری درباره این شاخص مطرح شد؛ از جمله مجتبی یوسفی، عضو کمیسیون عمران مجلس که از بیش از ۸۰ سال انتظار برای خانه‌دار شدن در شهرهای بزرگ سخن گفت.

اخیرا قربان‌نژاد کارشناس بازار مسکن گفته یک کارمند برای خرید یک واحد مسکونی ۸۰ متری باید معادل ۸۲ سال حقوق خود را پس‌انداز کند.

با این حال نکته‌ای که در برخی از این محاسبات و اظهارنظرها به آن توجه نمی‌کنند، تفاوت میان دو شاخص مهم در حوزه مسکن است؛ «طول دوره دسترسی» و «طول دوره انتظار».

حبیب‌الله طاهرخانی معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی در همین رابطه با انتقاد از برخی محاسبات انجام‌شده درباره زمان خانه‌دار شدن مردم به تسنیم گفت: برخی افراد تفاوت این دو مفهوم را نمی‌دانند و با خلط آنها، اعداد متفاوتی درباره دوره انتظار مسکن ارائه می‌کنند.

وی توضیح داد: متوسط طول دوره دسترسی به مسکن در مناطق شهری کشور ۸٫۵ سال است. این شاخص به این معناست که اگر خانوار تمام درآمد خود را پس‌انداز کند و آن را به خرید مسکن اختصاص دهد برای تأمین هزینه خرید یک واحد مسکونی با قیمت متوسط به این زمان نیاز خواهد داشت.

در محاسبه طول دوره انتظار فرض بر این است که خانوار تنها یک‌سوم درآمد خود را پس‌انداز می‌کند و دو‌سوم دیگر صرف هزینه‌های زندگی می‌شود. بر این اساس، طول دوره انتظار حدود سه برابر طول دوره دسترسی خواهد بود؛ رقمی که برای مناطق شهری حدود ۲۶ تا ۲۷ سال برآورد می‌شود.

این دو شاخص اگرچه هر دو برای سنجش وضعیت دسترسی خانوارها به مسکن استفاده می‌شوند، اما نباید به جای یکدیگر به کار روند. طول دوره دسترسی توان خرید مسکن با فرض پس‌انداز کل درآمد را نشان می‌دهد، در حالی که طول دوره انتظار سهمی از درآمد را که خانوار امکان پس‌انداز آن دارد در محاسبه لحاظ می‌کند.