«سبقت» بیسابقه خانهها از خانوارها؛ چرا «فقر مسکن» رکورد زد؟
عارضهای در بازار مسکن شکل گرفته که شاید به این سادگی قابل برطرفشدن نباشد؛ اما چنانچه زمینههای رشد آن مهار نشود، حتما به مشکلی حاد تبدیل خواهد شد. شاخص «مازاد واحدمسکونی» که از نسبت کل خانهها به کل خانوارها بهدست میآید، رکورد بیشترین میزان از ابتدای دهه۹۰ را زده و اکنون حدود ۲۰درصد است. در کنار این مازاد تاریخی عرضه، برای اولینبار از سال۶۵، شاخص «تراکم خانوار در واحدمسکونی» نیز به عدد یک کاهش یافت. این دو فاکتور، علامت مثبت از «تعادل در بازار مسکن» میدهد که در این صورت باید انتظار داشت، مشکلی به نام «خانهدارشدن» بین زوجها وجود نداشته باشد؛ اما این فقط یک تصویر اسمی است. بهرغم سبقت بیسابقه عرضه از تقاضا، شرایط مستاجرها نهتنها بهتر نشده که سختتر هم شده است. در یک نمونه، نرخ «فقر اجارهنشینها» در سال ۱۴۰۲ نسبت به سال ۹۰، مطابق آمار رسمی ۲.۳ برابر شد. «تصویر واقعی» این بازار نشان میدهد، در ۱.۵دهه گذشته بهدلیل «سیاستهای نادرست تامین مسکن»، مسیر عرضه عملا موازی تقاضا بوده و مسکنسازیها به هدف اصابت نکرده است. بررسیها درباره این «تناقض بزرگ»، ۳ علت را شناسایی کرده است. رفع این ماجرا ۲ راهکار دارد.
متقاضیان مسکنهای حمایتی چشمانتظار تحویل واحدهای خود هستند، اگرچه وزارت راه و شهرسازی به دنبال تکمیل حدود ۱۶۰ هزار واحد مسکن حمایتی تا پایان بهمن امسال است، اما عدم تامین زیرساخت میتواند، بهرغم تکمیل واحدها تحقق کامل این وعده را دچار خلل کند. در نشست پایش طرحهای مسکن حمایتی که با حضور وزیر راه و شهرسازی، معاونان وی و مدیران کل استانها تشکیل شد، وضعیت پیشرفت طرحهای مسکن حمایتی بررسی و چالشهای پیشرو با هدف رفع موانع بررسی شد.
گاهی در تحلیلهای آماری، حتی در اختیار داشتن طیف گستردهای از دادهها هم برای رسیدن به یک نتیجه درست کافی نیست. غفلت از جزئیاتی که شاید در نگاه اول کماهمیت به نظر برسند، میتواند تصویری دور از واقعیت ایجاد کند. بررسی نزدیک به ۲۰ هزار داده خام از آگهیهای فروش مسکن در مناطق ۲۲گانه تهران، ما را با چنین موقعیتی روبهرو کرد. در مقایسه قیمت خانهها بر اساس سن بنا، در منطقه ۲۱ با یک نتیجه غیرمنتظره مواجه شدیم. در محاسبات اولیه، خانههای ساختهشده در دهه ۸۰ و ۹۰ گرانتر از ساختمانهای دهه ۱۴۰۰ دیده میشدند؛ اما بررسی دقیقتر و مقایسه دادهها در سطح محله، تصویر دیگری از بازار مسکن این منطقه نشان داد.














